લગન જુને જમાને જા

jodi

 

લગન જુને જમાને જા’

        જુને જમાનેમેં લગન થે વારા હુવે ઉન ઘરમેં પનરો-વી ડીં મોર તૈયારીયું થે લા મંઢાજે.તેની અજવારેંજી બૂફે જીમણ ન હુંધા હુવા.ઘરજો જ અઙણ વડો વે ત માંઢવો અઙણમેં જ રોપાજે ને જીમણ પ અઙણમેં પંગત વેરાયને પતરાવડ઼ી રામપિયાલેમેં થીએ નકાં નાતજી વાડ઼ીમેં થીએ.તડેં અજ વારેજી જીમણજો કન્ટ્રાટ ન ડેવાજે નાતજા મોભી જેડ઼ા વડેરા પિંઢ જ રસોઇ ભનાઇએ.ઇન જીમણમેં વાવરેલા વડીયું ભનાયને સુકાયમેં અચે.પાપડ વણાજે,મેરાઇ કે ઘરે વ્યારેને નયા વાગા સિભાજે,ધાંઇ સોવાજે એડ઼ા મિડ઼ે કમ કે સગા વાલા ને આડોસ પડોસજા પિંઢજો ઘરજો કમ સમજી મધધ કરેલા રાજીયાણા થિઇ અચે.લગનજા ગીત ગાવાધા વિઞેને કમ ઉકલાઇયેં.

        લગનજો માણકથંભ રોપાજે,માંઢવો બંધાજે ઘડ઼િયુ ભરાજે મિડ઼ે પરસંગ અલગ અલગ થીએ.ચોરીજા માટલા કુંભાર અચીને ડિઇ વિઞે ને લાગો આખિયાણું(ઘેંઉ)ગિની વિઞે.કુંભારજા ડિનલ માટલે સે ચોરી બધાજે (અજ ત ચોરી બધલ તૈયાર ભાડે મિલેતી)ચોરી ચિતરાજે માંઢવે જે ચંધરવેજી વિચમેં જલેબીજો છાતલો લટકાવાજે જુકો લગન પ્વા અણયાર પિંઢજે મોંસે તોડે.

           વાઢો અચીને પુંખણા ડિઇ વિઞે તેંસે કન્યાજી મા ઘોટકે પુંખે અજ ત પુંખણા સોભાજે ગાઠિયે વારેજી વાડીજે બાયણેતે બધલ આસોપાલવજે તોરણ મથે રખી ડિનેમેં અચેતા ત પુખણેજો મહત્વ કુરો આય સે કેંકે ખબર હુંધી?હિકડ઼ી ચોવક આય ક પારકી મા કન વિંધે તીં કન્યાજી મા ઘોટકે પુખણેસે સમજાયતી ક બચા હિનમેં પે જેડ઼ો નાય અઞા મોકો આય઼ પાછો વર!(હી ગાલ હિકડ઼ે મારાજ વટા સુણલ આય).

        પુખણેમેં મિણિયા મોર ધૂંસરી ડેકાડ઼ે ચેતી ક બચા લગન કને ત ઘરસંસારજી ધૂંસરી તોજે કંધતે અચી પોંધી ઇતરે ઢગે વારેજી ઇનમેં જુપણું ખપધો ઘરસંસારજે ગડેજા નર ને નારી બ પાઇયા અઇ પાઇયા સરખા હલધા ત સફર સુખી થીધો નકાં ખોટો ભાર વેંઢારેજો વખત અચિંધો.લગન સંસાર ખેતર જેડ઼ો આય ઇનજી સરખી ખેડ થીંધી ત વાવણી લાયક થીંધો નકા ખેતર ઉજ્જડ થિઇ વેંધો જેમેં ડુખજા બાવરિયા ઉગી અચિંધા ને ઉનજા કંઢા સજી જમાર ફુસ્યા કંધા ને જીયણ અકારો થિઇ પોંધો.

            પોય જરકલિયું વતાયને ચેતી ક પાક થીંધો ત વાઇપ પ કેણી ખપધી ને વૈયા ઉડાયણા ખપધા ત પાક સલામત રોંધો નકાં પાક કાં વૈયા ખાઇ વેંધા ક લેભાગુ લાભ ખટી વેંધા ઇતરે તોજે હથમેં કીં નઇ અચે ત મુંજી ધી કે ખારાઇને કુરો? ને ખેને કુરો?પોય સજી રાત નિંધર નઇ અચે ને ભગાસેજા વૈયા ઉડાયજો વખત અચિંધો.

        પોય મોરી વતાયને ચેતી ક પાક ભરાભર થીંધો ત ડાણા છડ઼ેને છોતરા કઢણા ખપધા ઇતરે જીયણમેં અચલ આંટી ઘૂંટી ઉકલાયણી પોંધી ત બાવા જારા સાફ કેંણા ખપધા સે કને ત ડાણા હથ અચિંધા નકા ભૂસોજો કસ્તર તોજી અખમેં વિજી લેભાગુ ડાણા ખણી વેંધા ત તું મુંજી ધી કે ખારાઇને કુરો? ને ઇઅજો પોસણ નઇ કરે સગે ત તોજી ઇજ્જત કુરો રોંધી?

         પોય મંધિયાણી ડેકાડ઼ે ચેતી નાઇ ઇ ડુધ આય તેમેં વિસવાસજો મેરોણ પોંધો ત હેત ને હુભજી ડઇં જામધી તેકે જંગણી ખપધી ત ઇન મિંજા પ્રેમજો મખણ ઉતરધો પણ ધ્યાન નઇ રખે ત મખણ છાય ભેરો હલ્યો વેંધો.મખણ મિંજા ભનાયલ ઘી સે ડીયા બારિંધા ત જીયણ ઉજાગર થીંધો નકા મિણી કોરા અંધારો થિઇ વેંધો ને ભવ ફિટી એડ઼ો અફસોસ સજી જમાર થીંધો.

                  પોય ત્રક વતાયને ચેતી લગન થે પુઠિયા તું ને તોજી ઘરવારી ચરખેજો પાઇયો ને ત્રક અયો તાલમેલ રખી ફિરધા ત પ્રેમજો સુતર કતાંધો ને ઇન મિંજા ભનલ કપડ઼ સે આંજી લજ ઢકાંધી નિંકા ઇનજ સુતર મિંજા ભનલ રસેજો ગાડ઼િયો નિડ઼ીમેં પઇ વેંધો સે નિડ઼ી નિપુટો ડીંધો તડેં મરે સિવા બઇ કો વાટ નઇ ભચે.

     પોય ઝરોર(થારીમેં ડીયે મથે ઢકલ ચાયણી) વતાયને ચેતી ક લગન ઇં હી ઝરોર જેડ઼ી ઢકલ આગ આય ઇતર હિરધે ને ફિરધે પલ પલ સાવધ રોણું ખપધો નિંકા સંસારમેં આગ લગધે વાર નઇ લગે.

      છેલ્લે ઘોટજે હતહ્જે આંગુઠે તા મોજડૅજી ચુંજ તંઇ ૧૧ આંટા ખોંભાનાડ઼ેજા ડિઇ ચેતી ક હિતરો સમજાય છતાં તું લગનજી આંટી ઘૂંટીમેં પે લ તૈયાર થ્યો અઇયેં? પોય નક જલે જલે ચેતી તું ત નકટો અઇયેં પોય ખોંભાનાડ઼ેસે માંઢવે સુધી પાઢે અચી ચેતી હલ ઢગા તોકે લગનજે ખીલે બંધે લાય મુંજી ધીસે પેંઢાય ડિંયા.

           અજ જનોઇયો પેરાયજો રિવાજ ઘસાંધો વિઞેતો.જુને વખતમેં જનોઇયેજો અલગ પ્રસંગ ઉજવાધોં હુવો.જનોઇયો પેરીધલજે મથેતે ચોટલી રખી મથો મુંઢેમે અચે પોય ભગવે કપડ઼ો પોતિયે વારેજી નિડ઼ી પ્વા ગઠ ડિઇને પેરાયમેં અચે.માંઢવે નીચે મારાજ ઇનકે એકવડ઼ો જનોઇયો પેરાઇ ડે.પોય જનોઇયો પેરીધલ ઘરજે વડે સાગેવાલે સામે જોલી જલે ચે “भिधां देहि” મિડ઼ે ઇનમેં મરજી પરમાણે પૈસા વિજ઼ે પોય હિકડ઼ી લકડીમેં પોટલી બધીને સેરીજે મોંતે મારાજ પાણીજી ધારાવડ઼ી ડિઇ સત લીંગા કરેને ચે વિઞ કાસી ભણેલાય.પોય જનોઇયો પેરીધલ સટ કઢે તેંકે ઇનજો મામા જલે અચે.મામે-ભાણેજજી ઇ રાંધ નેરેને મિડ઼ે ખિલેં.કિડાંક વડે ભાજા ક વડી ભેણજા લગન હુવે તેંમે નિંઢેભાકે જનોઇયો પેરાયમેં અચીંધો હુવો.અજ ચોરીમેં મારાજ ઘોટકે ઇંજ જ હિકડ઼ી વિધી તરિકે પેરાઇ ડિયેતા. 

           જનોઇયો સુતરજે ત્રે તાંતણે જો હિકડ઼ો પવિતર બંધન આય સે ડાબે ખભેતા જમણે હથ નીચે પુજે ઇતરો લમો હુવેતો.ઇ માડ઼ુજે ગુપ્તાંગ કે છિબીને અપવિતર ન થીએ ક જાડ઼ે વિઞો તડેં મેલેસે ન ગડાજે તેં લાય ઊંચો રખણો જરૂરી આય તેં લાય જનોઇ પેરાઇધલ મારાજ પેરીધલકે ભલામણ કરેતો ક લઘુસંકા ક દિર્ઘસંકા ટાંણે કન તે ચડ઼ાયણો.કુંવારે કે હિકડ઼ો જનોઇ પેરાયમેં અચે લગન પ્વા કન્યાજો જનોઇ પણ ઘોટકે પેરેજો હુવેતો,ઇતરે જોટો પેરાયમેં અચેતો.ઇતરે વાંઢો નર હિકડ઼ો જનોઇયો પેરે,જડેં લગન થઇવે પ્વા નરકે જોટો જનોઇય્પ પેરેજો વે.

         રાખડી પુનમજો જનોઇયો ભધલાયમેં અચે,સવારજો નાઇને નયોં જનોઇયો બ હથજે અંઉઠે ને ટીચલી આંગર વિચમેં જલે બ હથ ઊચા રખી સુઅરજ સામે ઊભીને ત્રે વખત ગાયત્રી મંતર બોલધે  જુનો જનોઇયો ખભેતા ઉતારે ને નયો રખેમેં અચે ને જુનો પગ મિંજા કઢેમેં અચે તડે હિકડ઼ી તંધ તોડે વિજેમેં અચે પોય ઇ ધરિયામેં નયમેં નકાં તુલસી કિયારેમેં રખી ડેવાજે.કડેક ભુલે ચુલે જનોઇયેજી તંધ તૂટી પે ત પણ જનોઇયો ભધલાયણું ખપે.કેંકે અવલ મજલ પુજાયલા મસાણમેં વ્યા હુવો તોય જનોઇ ભધલાયણી ખપે.અઇ કોય પણ પૂજામેં વ્યો ત જનોઇયો પેરેલો હુણો ખપે(જુકો જનોઇયો પેરિંયેતા તેંકે)

           અજજા લગન ઇતરે ચાર વગે ફેરા ને અઠ વગે ભેરા.જુના જીકી રિવાજ ને વિધી ધાર ધાર થીંધી હુઇયેં સે ઘરજે વડેજો માન રખણ હિકડ઼ે જ ડીં ફટાફટ પતાયમેં અચેતી.પેલા ઘોટ ઘોડે તે ચડી સજે ગામમેં ફૂલેકો ફિરાય ને લગનજે માંઢવે અચીધા હુવા.અજજા ઘોટ સિણગારેલી ગાડીમેં અચેતા ને ફટાફટ લગન પતાયને લાડીકે ગાડીમેં કોઠે વિઞેતા.

       સઠજે ડાયકેમેં મડઇમેં વરઘોડા ત ઘણે નિકરધા હુવા પ ભાટિયા નાતજા વરઘોડા જરા અલગ થલગ જ હુવે.વરઘોડા ત ઘણે નિકરે પ કન્યાજો ફૂલિકો જેંકે છક્કી ચોવાજે ઇનજ ભાટિયા નાતમેં જ કઢેજો રિવાજ હુવો.કન્યાકે સણગારેને બગીમેં વેરાયમેં અચે ને ઇન આડો રેશમી પડ઼ધો બધેમેં અચે,ભાકી મિડ઼ે ઘોટજે વરઘોડે વારે જ હુવે.

       મિણિયા મોર કાસુ કુંભાર ત્રાંસા નગારા વજાઇધો વે ઇન ભેરો હિકડ઼ો ઢોલકી વારો હુવે તે પ્વા પીનુ ઉસ્તાધ ને હારૂ ઉસ્તાધ ધોલ સરણાઇ વહાઇધા હુવે તે પ્વા બેન્ડ પાર્ટી હલે,તે પ્વા ઘોડેજી હાર હુવે જેં મથે નિંઢડ઼ા છોકરા સેરવાની સુરવાલ ને સાફો પેરેલા (સેવાલા) ને છોકરીયું ઢિંગલી જેડ઼ી સણગારેલી(લુણગોરી) વઠી હુવે.તે પ્વા ઘોટજે માઇતર પક્ષ ને સગા સબંધીજો ઘેરો હલધો હુવે.તે પુઠિયા ઘોડે તે ઘોટ સરસ સેરવાની સુરવાલ ને સાફો પેરેલ તેંજી કલંગીમેં બલ્બ હુવે.બુકમેં શ્રીફળ ને ખભેતે તલવાર વે ઇન પુઠિયા હિકડ઼ી લુણગોરી વિઠી હુવે.છેલ્લે બાઇયેજો ઘેરો ગીત ગાઇધી હલધી હુવે.

           હિન ગાલતા હિકડ઼ો પ્રસંગ જાધ અચેતો.જડેં લગન થે વારા હુવે તડેં ભાટિયા મહાજનવાડીજો ચોકિધાર કૃપાસંકર છોકરે ને છોકરિયેંકે તૈયાર કરે હલાયલા સડ ફિરાય લા નિકર્યો હુવો.આંઉ ગોખ વટ વિઇ લેસન ક્યોતે ત સડ સુણાણોં “કેર આય મથે……? ફલાણેજે કાકુ(છોકરે)જા લગન ફિલાણેજી કાકડી(છોકરી) વેર થીએતા ત વરઘોડેમેં છોકરેકેં સેવાલા કજા …છોકરીયેંકે લુણગોરી કરીજા… ત મું ચ્યો ટાંગા ભાડો ડિઇ ડીજા.રાતજો મુંજા વડા ભા ફીલમજા બોર્ડ લિખેલા વ્યાતે,ત ઇનીકે સડાય ‘સામજી હિડાં હિડાં મુંજાભા ચ્યો બોલો મારાજ ત કૃપાસંકર ચેં તો વારે ભા કે સમજાય છડીજ  જરા’ પોય મિડ઼ે ગાલ કેં.બે ડીં મુજાભા મુંકે ચ્યોં હેડ઼ી મસકરી બઇયાર મ કજ અજ પ ઉન છોકરમત તે ખિલ અચેતી.

નોંધઃ હી લેખ ‘ચીંગાર’ સરાર અંક ૧૮મેં પધરાઇ કરેમેં આવઇ.  

  

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: